Jelita a zdrowie skóry

Coraz więcej badań wskazuje na istnienie tzw. osi jelito–skóra, czyli dwukierunkowej zależności pomiędzy stanem mikrobioty jelitowej a zdrowiem skóry. Zaburzenia równowagi mikrobiologicznej w przewodzie pokarmowym (dysbioza) są obserwowane częściej u osób z trądzikiem, trądzikiem różowatym, atopowym zapaleniem skóry czy innymi schorzeniami o podłożu zapalnym.

Jednym z czynników wpływających na skład mikrobioty jest stosowanie antybiotyków. Choć leki te są często niezbędne w leczeniu infekcji, mogą również prowadzić do zmniejszenia różnorodności korzystnych bakterii jelitowych. W niektórych przypadkach może to sprzyjać nadmiernemu namnażaniu się drobnoustrojów potencjalnie chorobotwórczych oraz zaburzać prawidłowe funkcjonowanie bariery jelitowej.

Integralność bariery jelitowej odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia organizmu. Gdy jej funkcja zostaje osłabiona, może dochodzić do zwiększonej przepuszczalności jelit. W konsekwencji do krwiobiegu mogą przenikać substancje, które w prawidłowych warunkach pozostają w świetle przewodu pokarmowego. Może to nasilać odpowiedź immunologiczną organizmu i przyczyniać się do przewlekłego stanu zapalnego o niskim nasileniu, który jest uznawany za jeden z czynników wpływających na zdrowie skóry.

Mikrobiota jelitowa uczestniczy również w metabolizmie hormonów, w szczególności estrogenów. Niektóre bakterie produkują enzym beta-glukuronidazę, który może wpływać na krążenie estrogenów w organizmie. Zaburzenia równowagi mikrobiologicznej mogą zatem oddziaływać na gospodarkę hormonalną, co u części osób może znajdować odzwierciedlenie w kondycji skóry.

Jednocześnie korzystne bakterie jelitowe pełnią szereg ważnych funkcji. Uczestniczą w trawieniu i fermentacji błonnika pokarmowego, wspierają produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), wpływają na regulację układu odpornościowego oraz pomagają utrzymać prawidłową szczelność bariery jelitowej. Dzięki temu wspierają procesy niezbędne do zachowania zdrowia całego organizmu, w tym również skóry.

W dietoterapii często wykorzystuje się model pracy określany jako Protokół 5R. Jego celem jest identyfikacja czynników zaburzających funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz stopniowe przywracanie równowagi mikrobiologicznej i prawidłowej funkcji jelit. Choć nie jest to protokół medyczny, stanowi praktyczne narzędzie wykorzystywane przez wielu specjalistów żywienia funkcjonalnego.